{"id":3591,"date":"2021-05-17T00:00:00","date_gmt":"2021-05-17T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pc-4\/uksw\/przymusowe-licencje-nie-sa-dobrym-rozwiazaniem\/"},"modified":"2022-12-20T15:47:30","modified_gmt":"2022-12-20T14:47:30","slug":"przymusowe-licencje-nie-sa-dobrym-rozwiazaniem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/przymusowe-licencje-nie-sa-dobrym-rozwiazaniem\/","title":{"rendered":"Przymusowe licencje nie s\u0105 dobrym rozwi\u0105zaniem"},"content":{"rendered":"
\n

O tym, \u017ce powszechnego dost\u0119pu do szczepionek przeciw COVID-19 nie zapewni\u0105 licencje przymusowe m\u00f3wi dr Zbigniew Wi\u0119ckowski z Wydzia\u0142u Prawa i Administracji.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u2013 Wiele pa\u0144stw, organizacji mi\u0119dzynarodowych, tak\u017ce papie\u017c Franciszek apeluj\u0105 o powszechny dost\u0119p do szczepionek przeciw COVID -19. Pada m.in. propozycja udzielania licencji przymusowej na produkcj\u0119 tych szczepionek. Co to oznacza?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Licencja przymusowa jest to usankcjonowane re\u017cimem pa\u0144stwowym zezwolenie na korzystanie przez osoby trzecie z praw w\u0142asno\u015bci intelektualnej pod warunkiem zap\u0142aty wynagrodzenia, i to niezale\u017cnie od sprzeciwu uprawnionego. Jest to instytucja znana prawu mi\u0119dzynarodowemu i polskiemu. Pierwszym aktem prawa mi\u0119dzynarodowego reguluj\u0105cym t\u0119 instytucj\u0119 by\u0142a Konwencja paryska z 1883 roku. W Polsce warunki jej udzielenia reguluje art. 82 ustawy Prawo w\u0142asno\u015bci przemys\u0142owej. Ale cho\u0107 propozycje udzielenia licencji przymusowej na szczepionki przeciw COVID-19 pojawiaj\u0105 si\u0119 w przestrzeni publicznej, moim zdaniem nie jest to dobre rozwi\u0105zanie.<\/p>\n

\u2013\u00a0Dlaczego?<\/strong><\/p>\n

\u2013 To nie rozwi\u0105za\u0142oby skutecznie problemu braku dost\u0119pno\u015bci szczepionek przeciw COVID-19. Po pierwsze, licencja przymusowa nie nak\u0142ada na uprawnionego z patentu obowi\u0105zku udost\u0119pnienia swojego know-how w zakresie produkcji szczepionek. Po drugie, poza udzieleniem licencji przymusowej, w wielu pa\u0144stwach obowi\u0105zuj\u0105 regulacje dotycz\u0105ce ochrony danych, tzw. wy\u0142\u0105czno\u015bci danych, co jest zwi\u0105zane z procedur\u0105 dopuszczenia produkt\u00f3w leczniczych do obrotu. Mi\u0119dzy innymi prawo unijne gwarantuje co najmniej o\u015bmioletni okres ochrony tego typu danych, co oznacza, \u017ce pomimo uzyskania licencji przymusowej, dopuszczenie do obrotu szczepionki powsta\u0142ej w oparciu o ni\u0105, nie by\u0142oby mo\u017cliwe bez ponowienia d\u0142ugotrwa\u0142ych i kosztownych bada\u0144 klinicznych. Po trzecie, os\u0142abienie systemu ochrony w\u0142asno\u015bci intelektualnej nie s\u0142u\u017cy\u0142oby prowadzonym pracom badawczym nad nowymi postaciami lek\u00f3w. Doskonale wiemy, \u017ce COVID-19 nie sprawi\u0142, \u017ce inne choroby przesta\u0142y istnie\u0107.<\/p>\n

\u2013 A mo\u017ce zatem trzeba by p\u00f3j\u015b\u0107 krok dalej i rozszerzy\u0107 licencj\u0119 przymusow\u0105 o informacje zwi\u0105zane z etapami testowania szczepionek?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Zawiesi\u0107 mo\u017cemy wszystkie dotychczas obowi\u0105zuj\u0105ce zasady. Mo\u017cemy udzieli\u0107 licencji przymusowej podmiotom, kt\u00f3re nie podejmowa\u0142y wysi\u0142ku trwaj\u0105cego d\u0142ugie lata, a kt\u00f3rych efektem by\u0142o wynalezienie tak oczekiwanej szczepionki. Mo\u017cemy zawiesi\u0107 obowi\u0105zywanie \u201ewy\u0142\u0105czno\u015bci danych\u201d, \u201ewy\u0142\u0105czno\u015bci rynkowej\u201d oraz pozosta\u0142e instytucje wspieraj\u0105ce innowacyjny przemys\u0142 farmaceutyczny. Nale\u017cy jednak ogranicza\u0107 my\u015blenie do \u201etu i teraz\u201d. Pandemia pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej sko\u0144czy si\u0119, a nasz przemys\u0142 musi by\u0107 gotowy na nowe wyzwania.<\/p>\n

\u2013 By\u0142oby to bez w\u0105tpienia precedensem, za kt\u00f3rym posz\u0142aby walka o przymusowe licencje na leki, np. przeciwnowotworowe. Wida\u0107 tu chyba ogromny konflikt interes\u00f3w chorych i bran\u017cy farmaceutycznej.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie dostrzegam tu konfliktu interes\u00f3w, wr\u0119cz przeciwnie. Je\u015bli chcemy aby producenci lek\u00f3w poszukiwali rozwi\u0105za\u0144 na choroby rzadkie, je\u015bli chcemy, aby pojawia\u0142y si\u0119 nowe postaci lek\u00f3w, w tym na choroby nowotworowe, pa\u0144stwa musz\u0105 tworzy\u0107 takie regulacje, kt\u00f3re zach\u0119ca\u0142yby prywatnych przedsi\u0119biorc\u00f3w do podejmowania ryzyka i prowadzenia prac rozwojowych. Je\u015bli wyjmiemy cho\u0107 jeden element z dotychczas obowi\u0105zuj\u0105cego systemu ochrony co powstrzyma nas od wyjmowania kolejnych? Je\u015bli udzielanie licencji przymusowych stanie si\u0119 standardem i b\u0119dzie dotyczy\u0142o wszystkich lek\u00f3w, w jaki spos\u00f3b zach\u0119cimy producent\u00f3w do poszukiwania i wytwarzania nowych?<\/p>\n

\u2013\u00a0Jakie zatem jest rozwi\u0105zanie, aby dost\u0119p do szczepionek przeciw COVID-19 by\u0142 powszechny i solidarny?\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u2013 Znacznie lepszym rozwi\u0105zaniem od licencji przymusowych\u00a0\u00a0s\u0105 umowy licencyjne zawierane pomi\u0119dzy uprawnionym z patentu a licencjobiorc\u0105, czyli przedsi\u0119biorc\u0105 dysponuj\u0105cym mo\u017cliwo\u015bciami technologicznymi do wytwarzania tego rodzaju produkt\u00f3w.<\/p>\n

\u2013 Czyli tak jak jest obecnie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Dotychczas nic tak nie stymulowa\u0142o rozwoju jak gwarancja legalnego monopolu czyli silna ochrona patentowa. Przywo\u0142uj\u0105c natomiast apel papie\u017ca Franciszka, warto przypomnie\u0107 s\u0142owa papie\u017ca Benedykta XVI, kt\u00f3ry w encyklice\u00a0Caritas in veritate\u00a0<\/em>stwierdzi\u0142, \u017ce mamy obecnie do czynienia z przesadn\u0105 ochron\u0105 wiedzy ze strony kraj\u00f3w bogatych poprzez zbyt sztywne stosowanie prawa do w\u0142asno\u015bci intelektualnej, zw\u0142aszcza w dziedzinie medycyny. Natomiast w niekt\u00f3rych krajach ubogich utrzymuj\u0105 si\u0119 nadal wzorce kulturowe i normy zachowa\u0144 spo\u0142ecznych, kt\u00f3re op\u00f3\u017aniaj\u0105 proces rozwoju. To stwierdzenie Benedykta XVI oznacza, \u017ce obowi\u0105zuj\u0105cy system ochrony w\u0142asno\u015bci intelektualnej powsta\u0142 po to, aby stymulowa\u0107 procesy rozwojowe we wszystkich pa\u0144stwach. Oczywi\u015bcie, tam gdzie dochodzi do nadu\u017cy\u0107, konieczna jest interwencja. Nadu\u017cycia nie uzasadniaj\u0105 jednak kwestionowania zasadno\u015bci istnienia zasad ochrony patentowej.<\/p>\n

\"Zbigniew_Wie\u0328ckowski.jpg\"
fot. Marcin Onufryjuk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n

\u00a0<\/p>\n

\n

dr Zbigniew Wi\u0119ckowski\u00a0<\/strong>\u2013 adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego i Prawa Prywatnego Mi\u0119dzynarodowego INP UKSW, Zast\u0119pca Dyrektora Instytutu Nauk Prawnych UKSW, autor publikacji z zakresu prawa farmaceutycznego i prawa w\u0142asno\u015bci intelektualnej, w tym ksi\u0105\u017cki \u201eLicencje przymusowe w systemie ochrony patentowej produkt\u00f3w leczniczych\u201d, Warszawa 2020.<\/p>\n<\/div>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: uksw.edu.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tym, \u017ce powszechnego dost\u0119pu do szczepionek przeciw COVID-19 nie zapewni\u0105 licencje przymusowe m\u00f3wi dr Zbigniew Wi\u0119ckowski z Wydzia\u0142u Prawa i Administracji. \u2013 Wiele pa\u0144stw, organizacji mi\u0119dzynarodowych, tak\u017ce papie\u017c Franciszek apeluj\u0105 o powszechny dost\u0119p do szczepionek przeciw COVID -19. Pada m.in. propozycja udzielania licencji przymusowej na produkcj\u0119 tych szczepionek. Co to oznacza? \u2013 Licencja przymusowa […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2723,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-3591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiadomoaci"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3591"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5595,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3591\/revisions\/5595"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}