{"id":3584,"date":"2021-05-01T00:00:00","date_gmt":"2021-05-01T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pc-4\/uksw\/idea-sluszna-ale-wykonanie-zawiodlo\/"},"modified":"2022-12-20T15:38:08","modified_gmt":"2022-12-20T14:38:08","slug":"idea-sluszna-ale-wykonanie-zawiodlo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/idea-sluszna-ale-wykonanie-zawiodlo\/","title":{"rendered":"Idea s\u0142uszna, ale wykonanie zawiod\u0142o"},"content":{"rendered":"
\n

O pozytywach, ale te\u017c negatywach Konstytucji 3 maja, w przeddzie\u0144 230. rocznicy jej uchwalenia m\u00f3wi dr hab. Dariusz Milewski, prof. ucz. z Wydzia\u0142u Nauk Historycznych UKSW.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Niebawem minie 230. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja, kt\u00f3ra jest wa\u017cnym symbolem narodowym i elementem pami\u0119ci zbiorowej. Po II wojnie \u015bwiatowej, w PRL \u015bwi\u0119to ustanowienia Konstytucji 3 maja zosta\u0142o zdelegalizowane. Dopiero od 1989 roku zn\u00f3w jest \u015bwi\u0119tem narodowym. Masowo podkre\u015bla si\u0119 jej nowoczesno\u015b\u0107 – pierwsza w Europie, druga na \u015bwiecie\u2026 Dlaczego w \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w ta Konstytucja \u00a0jest tak wa\u017cna?<\/p>\n

W\u0142adze i historiografia pa\u0144stw zaborczych uzasadnia\u0142y rozbiory faktem, \u017ce Rzeczpospolita by\u0142a anormalnym, zanarchizowanym tworem, w kt\u00f3rym szlachta gn\u0119bi\u0142a inne warstwy ludno\u015bci. By\u0142o to pa\u0144stwo niezdolne do normalnego, w kategoriach o\u015bwieceniowych, funkcjonowania. Likwiduj\u0105c je, w\u0142a\u015bciwie wy\u015bwiadcza\u0142o mu si\u0119 przys\u0142ug\u0119: rozbiory otwiera\u0142y o\u015bwieconym monarchiom drog\u0119 do ucywilizowania ziem polskich i podniesienia \u017cycia ich mieszka\u0144c\u00f3w. A zatem Polacy nie tylko sami sobie s\u0105 winni upadku, ale w\u0142a\u015bciwie powinni by\u0107 wdzi\u0119czni zaborcom, \u017ce \u0142askawie zechcieli si\u0119 narodem polskim zaopiekowa\u0107.<\/p>\n

Uchwalenie Konstytucji zatem, przeczy\u0142o temu obrazowi?<\/strong><\/p>\n

W tej narracji Konstytucja majowa by\u0142a nie tylko brzydko brzmi\u0105cym dysonansem \u2013 ona wr\u0119cz zadawa\u0142a k\u0142am wywodom zaborc\u00f3w. Udowadnia\u0142a, \u017ce Polacy jednak potrafili sami zreformowa\u0107 sw\u00f3j kraj. Rozbiory nie mia\u0142y wi\u0119c \u017cadnego \u201ecywilizacyjnego\u201d uzasadnienia.<\/p>\n

Co do delegalizacji \u015bwi\u0119ta majowego w PRL: Konstytucja by\u0142a zerwaniem z protektoratem rosyjskim, a wi\u0119c nie w smak by\u0142a r\u00f3wnie\u017c czerwonemu caratowi, jakim by\u0142 Zwi\u0105zek Radziecki.<\/p>\n

Cho\u0107 to wa\u017cny symbol pami\u0119ci narodowej historycy nie s\u0105 zgodni w jej ocenie. Niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 wprost, \u017ce gdyby nie uchwalono Konstytucji 3 maja Rosja nie mia\u0142aby po co wkracza\u0107 do Polski. \u017be by\u0142a to niejako prowokacja, na kt\u00f3r\u0105 Rosja odpowiedzia\u0142a w taki spos\u00f3b, aby broni\u0107 swoich interes\u00f3w imperialnych. Inni podkre\u015blaj\u0105 wp\u0142ywy wolnomularskie podczas tworzenia tej ustawy zasadniczej. Jaka jest Pana opinia?<\/strong><\/p>\n

W kategoriach bie\u017c\u0105cej polityki mi\u0119dzynarodowej zar\u00f3wno Konstytucja majowa, jak i ca\u0142e dzie\u0142o Sejmu Wielkiego, obliczone na zrzucenie protektoratu rosyjskiego by\u0142y rzeczywi\u015bcie b\u0142\u0119dem. Idea by\u0142a s\u0142uszna, ale wykonanie zawiod\u0142o.<\/p>\n

Czy mo\u017ce Pan profesor t\u0119 tez\u0119 rozwin\u0105\u0107?<\/strong><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c Rzeczpospolita nie by\u0142a bynajmniej pa\u0144stwem niepodleg\u0142ym i to ju\u017c od pierwszej po\u0142owy XVIII w. Narzucenie nam \u2013 na rosyjskich i saskich bagnetach \u2013 Augusta III w wojnie 1733-1734 r., a p\u00f3\u017aniej wolna tylko z nazwy elekcja rosyjskiego nominata Stanis\u0142awa Antoniego Poniatowskiego w 1764 r. jasno tego dowiod\u0142y. Podj\u0119ta w dobie konfederacji barskiej pr\u00f3ba uwolnienia si\u0119 spod rosyjskiego jarzma tylko pogorszy\u0142a sytuacj\u0119, daj\u0105c Prusom i Austrii okazj\u0119 do wymuszenia na Rosji zgody na podzielenie si\u0119 polskim tortem.<\/p>\n

Po pierwszym rozbiorze pa\u0144stwo polsko-litewskie by\u0142o skazane na rewizjonizm. Trudno wszak spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce odrodzona i silna Rzeczpospolita, jaka mia\u0142a powsta\u0107 wskutek reform Sejmu Wielkiego, b\u0119dzie akceptowa\u0107 utrat\u0119 Prus Kr\u00f3lewskich czy Galicji ze Lwowem. W Berlinie i Wiedniu doskonale zdawano sobie z tego spraw\u0119. Prusacy zreszt\u0105 sami grali t\u0105 kart\u0105, namawiaj\u0105c Polak\u00f3w w dobie kryzysu prusko-austriackiego do udzia\u0142u w planowanej wojnie i odzyskania Galicji.<\/p>\n

Na umocnienie si\u0119 Polski nie mog\u0142a zgodzi\u0107 si\u0119 tak\u017ce Rosja, gdy\u017c oznacza\u0142oby to utrat\u0119 protektoratu. Jak wiadomo, cz\u0142owiek bardziej boleje nad strat\u0105 ni\u017c cieszy si\u0119 z zysku \u2013 odsy\u0142am do przypowie\u015bci o zgubionej owcy, kt\u00f3ra bardziej zaprz\u0105ta my\u015bl pasterza ni\u017c 99 pozosta\u0142ych.<\/p>\n

W tej sytuacji, decyduj\u0105c si\u0119 na zerwanie z Rosj\u0105, Rzeczpospolita musia\u0142a poszuka\u0107 sojusznik\u00f3w b\u0105d\u017a sama wzmocni\u0107 si\u0119 szybko na tyle, by da\u0107 rad\u0119 wrogom, jak to uczyni\u0142a w tym czasie rewolucyjna Francja.<\/p>\n

Spraw\u0119 sprytnie wykorzysta\u0142y Prusy, namawiaj\u0105c Polak\u00f3w do zrzucenia protektoratu rosyjskiego i zawi\u0105zuj\u0105c w zamian sojusz z Berlinem. Mia\u0142 on nas chroni\u0107 przed rosyjsk\u0105 inwazj\u0105.<\/p>\n

Sojusz zawi\u00f3d\u0142?<\/strong><\/p>\n

No c\u00f3\u017c, tu w\u0142a\u015bnie mamy popis naiwno\u015bci politycznej polskich reformator\u00f3w. By\u0142 to bowiem sojusz polskiej owieczki z pruskim wilkiem przeciw rosyjskiemu nied\u017awiedziowi. Czy\u017c mo\u017cna by\u0142o spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce Prusy podejm\u0105 wojn\u0119 z Rosj\u0105 jedynie w imi\u0119 mi\u0142o\u015bci do Polski? Po kt\u00f3rej wszak mog\u0142y oczekiwa\u0107, \u017ce upomni si\u0119 o dost\u0119p do Ba\u0142tyku? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie!<\/p>\n

Prusy postawi\u0142y swoj\u0105 cen\u0119: Gda\u0144sk i Toru\u0144. Polacy odm\u00f3wili. Oczywi\u015bcie nie wiadomo, czy otrzymawszy owe dwa miasta, kr\u00f3l pruski i tak by nie zostawi\u0142 nas w potrzebie (bardzo prawdopodobne). Niemniej bez nich nie mia\u0142 \u017cadnego interesu we wspieraniu Polski. Sytuacj\u0119 rozumia\u0142 kr\u00f3l, kt\u00f3ry by\u0142 przeciwny zrywaniu z Rosj\u0105. Rzecz w tym, \u017ce protektorat rosyjski by\u0142 tak znienawidzony, \u017ce kr\u00f3l nie zdo\u0142a\u0142 go utrzyma\u0107.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c: gdyby nie antyrosyjska dzia\u0142alno\u015b\u0107 Sejmu Wielkiego z Konstytucj\u0105 majow\u0105 na czele, prawdopodobnie Rzeczpospolita przetrwa\u0142aby \u2013 nie wiemy, jak d\u0142ugo \u2013 jako rosyjska przybud\u00f3wka. I mo\u017ce doczekaliby\u015bmy lepszej koniunktury, np. pojawienia si\u0119 Francuz\u00f3w z Napoleonem, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby nam skutecznie podzi\u0119kowa\u0107 Rosjanom za dalsz\u0105 opiek\u0119. To s\u0105 wszak oczywi\u015bcie spekulacje. Faktem pozostaje, \u017ce uchwalenie Konstytucji sta\u0142o si\u0119 ostateczn\u0105 zniewag\u0105 wobec Rosji i sprowokowa\u0142o interwencj\u0119, zako\u0144czon\u0105 drugim \u2013 a w perspektywie i trzecim \u2013 rozbiorem.<\/p>\n

Konstytucja obwi\u0105zywa\u0142a jedynie 14 miesi\u0119cy. I oczywi\u015bcie z perspektywy czasu inaczej j\u0105 oceniamy. Jednak na tamten czas i warunki XVIII-wiecznej Polski, kt\u00f3re zapisy konstytucji wed\u0142ug Pana by\u0142y zdecydowanie pozytywne, post\u0119powe i rzeczywi\u015bcie rozwija\u0142y, i wzmacnia\u0142y pa\u0144stwo polskie? A kt\u00f3re zdecydowanie negatywne?<\/strong><\/p>\n

Nie jestem konstytucjonalist\u0105, a raczej specjalizuj\u0119 si\u0119 w polityce mi\u0119dzynarodowej. Pozwol\u0119 sobie zatem uchyli\u0107 si\u0119 od rozwa\u017ca\u0144 od pozytywnych b\u0105d\u017a negatywnych aspektach tych czy owych rozwi\u0105za\u0144 \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce, jak s\u0142usznie Pani zauwa\u017cy\u0142a, Konstytucja na dobr\u0105 spraw\u0119 nie mia\u0142a szansy sprawdzi\u0107 si\u0119 w praktyce.<\/p>\n

Wska\u017c\u0119 tylko na jeden element pozytywny i dwa negatywne, co by zaostrzy\u0107 potraw\u0119, jako \u017ce wszyscy pewnie b\u0119d\u0105 Konstytucj\u0119 chwali\u0107.<\/p>\n

Pierwsze: dalsze os\u0142abienie w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej. Polacy tak bardzo bali si\u0119 w\u0142asnego rz\u0105du, \u017ce decyduj\u0105c si\u0119 na monarchi\u0119 dziedziczn\u0105, ograniczyli uprawnienia kr\u00f3la, sprowadzaj\u0105c go niemal do roli przewodnicz\u0105cego republiki. By\u0142a to zreszt\u0105 logiczna konsekwencja ewolucji ustroju, jak\u0105 obserwujemy od XV w.<\/p>\n

Druga rzecz: nareszcie zniesiono woln\u0105 elekcj\u0119, kt\u00f3ra od dawna nie by\u0142a wolna \u2013 ostatnia w 1697 r. \u2013 \u00a0i kt\u00f3ra rzadko kiedy dawa\u0142a nam wybitnych w\u0142adc\u00f3w. Cz\u0119\u015bciej by\u0142a okazj\u0105 do interwencji pa\u0144stw s\u0105siednich, co wreszcie sami Polacy zrozumieli i zapisali to nawet w Konstytucji. Co wi\u0119cej, wolna elekcja \u2013 a wi\u0119c z perspektywy kr\u00f3lewskiej, brak stabilizacji w\u0142adzy w rodzinie \u2013 generowa\u0142a permanentny sp\u00f3r mi\u0119dzy kr\u00f3lem a narodem. Jest to temat na inn\u0105 dyskusj\u0119, ale tu tylko go wzmiankuj\u0119. Czy\u017c mo\u017cna by\u0142o bowiem oczekiwa\u0107 od kr\u00f3la, \u017ce przed\u0142o\u017cy interes pa\u0144stwa nad interes w\u0142asny, i w\u0142asnej rodziny? By\u0142a to gruba naiwno\u015b\u0107, za kt\u00f3r\u0105 s\u0142ono zap\u0142acili\u015bmy.<\/p>\n

Trzecia rzecz, w nawi\u0105zaniu do poprzedniej: dobrze, \u017ce wprowadzono monarchi\u0119 dziedziczn\u0105, ale wyb\u00f3r kandydata by\u0142 z\u0142y. Na nast\u0119pc\u0119 Stanis\u0142awa Augusta upatrzono bowiem ksi\u0119cia elektora saskiego Fryderyka Augusta. By\u0142 to niew\u0105tpliwie bardzo sympatyczny jegomo\u015b\u0107 i na dodatek potomek kr\u00f3l\u00f3w polskich \u2013 obu Wettyn\u00f3w i po k\u0105dzieli Jana III Sobieskiego. Jego wyb\u00f3r by\u0142 nawi\u0105zaniem do pewnej tradycji dynastycznej, jaka zd\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 wytworzy\u0107 oraz uk\u0142onem w stron\u0119 tradycjonalist\u00f3w, mile wspominaj\u0105cych \u201esaskie ostatki\u201d. Skoro jednak Konstytucja mia\u0142a by\u0107 zerwaniem z Rosj\u0105, trzeba nam by\u0142o w\u0142adcy, kt\u00f3ry by\u0142by w stanie wzi\u0105\u0107 si\u0119 za bary z rosyjskim nied\u017awiedziem.<\/p>\n

Sas absolutnie nie nadawa\u0142 si\u0119 do tej roli. Lepszy by\u0142by Hohenzollern\u00a0 \u2013 mo\u017ce to by rzeczywi\u015bcie zach\u0119ci\u0142o Prusy do realnej pomocy: wizja unii polsko-pruskiej? \u2013\u00a0 w ostateczno\u015bci Habsburg \u2013 jakkolwiek na si\u0142y monarchii naddunajskiej zbytnio bym nie liczy\u0142. Nie wspomn\u0119, \u017ce majstersztykiem by\u0142oby od razu wyznaczenie kt\u00f3rego\u015b z wnuk\u00f3w carycy. Mo\u017ce wtedy przymkn\u0119\u0142aby oko na polskie przemiany. Jak zreszt\u0105 wiemy, poniewczasie, chc\u0105c ratowa\u0107 dzie\u0142o majowe, jego tw\u00f3rcy zaproponowali Rosjanom przeniesienie praw do tronu na wielkiego ksi\u0119cia Konstantego. Caryca mia\u0142a jednak w\u00f3wczas ju\u017c inne plany.<\/p>\n

Wyznaczenie Konstantego ju\u017c w 1791 r. by\u0142oby wszak przed\u0142u\u017ceniem protekcji rosyjskiej, cho\u0107 mo\u017ce w nieco zno\u015bniejszej formie, i by\u0107 mo\u017ce zaowocowa\u0142oby odzyskaniem strat z pierwszego rozbioru, poniesionych na rzecz pa\u0144stw niemieckich? Wiemy wszak, \u017ce nasi reformatorzy byli tak antyrosyjscy, \u017ce nie przysz\u0142o im to do g\u0142owy.<\/p>\n

Czy w Pana opinii istnieje w historii Polski jakie\u015b wydarzenie, kt\u00f3re jest niedocenione i nie istnieje w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w, tak mocno jak np. Konstytucja 3 maja, \u00a0a jego skutki dla rozwoju i pozycji Polski by\u0142y i s\u0105 rzeczywi\u015bcie istotne?<\/strong><\/p>\n

Wydarze\u0144 takich mo\u017cna by wskaza\u0107 wiele, a fakt doceniania b\u0105d\u017a nie danych fakt\u00f3w jest wypadkow\u0105 ich rzeczywistej wagi oraz potrzeb bie\u017c\u0105cej polityki historycznej, ze wskazaniem na to drugie: vide losy \u015bwi\u0119towania Konstytucji czy nawet odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 r.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej \u2013 nie tylko u nas \u2013 fetuje si\u0119 sukcesy militarne, bo one \u015bwiadcz\u0105 o witalno\u015bci pa\u0144stwa. Przyk\u0142adowo Francuzi i Anglicy nadal obchodz\u0105 11 listopada jako dzie\u0144 zwyci\u0119skiego zako\u0144czenia wojny, Rosjanie za\u015b rado\u015bnie defiluj\u0105 9 maja. Ba, po rozpadzie ZSRR znale\u017ali sobie nowe \u015bwi\u0119to w okolicy daty rewolucji bolszewickiej, pardon, Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Pa\u017adziernikowej \u2013 zauwa\u017cmy deprecjacj\u0119 tego wydarzenia, si\u0142\u0105 narzuconego r\u00f3wnie\u017c nam jako temat do rocznicowych apel\u00f3w \u2013 \u00a0i celebruj\u0105 rocznic\u0119 wyp\u0119dzenia Polak\u00f3w z Kremla. Bardzo mi si\u0119 to nawet podoba, bo przynajmniej przypomina Rosjanom, \u017ce kiedy\u015b trzymali\u015bmy Moskw\u0119 w naszych r\u0119kach. Czy zwr\u00f3ci\u0142a Pani uwag\u0119 na niemal ca\u0142kowite pomijanie rocznic niemilitarnych?<\/p>\n

Tak, to prawda.<\/strong><\/p>\n

Kto si\u0119 przejmuje dat\u0105 urodzin Chopina? Albo Kopernika czy mo\u017ce dat\u0105 publikacji jego \u201eObrot\u00f3w cia\u0142 niebieskich\u201d? Mo\u017ce kto\u015b chocia\u017c wspomni o urodzinach Mickiewicza, S\u0142owackiego, Norwida? Jeszcze Jana Paw\u0142a II przypominamy, ale co\u015b mi si\u0119 widzi, \u017ce nie tyle z powodu jego nauki, ale dlatego, \u017ce \u201ewielkim Polakiem by\u0142\u201d , \u017ce sparafrazuj\u0119 Gombrowicza, i \u201ezdoby\u0142 Rzym\u201d dla nas; mile zatem po\u0142echta\u0142 nasz\u0105 dum\u0119 narodow\u0105.<\/p>\n

Postulowa\u0142bym zatem mocniejsze upami\u0119tnianie rocznic zwi\u0105zanych z \u017cyciem kulturowym narodu, jako \u017ce \u2013 zn\u00f3w cytat z klasyka, tym razem renesansowego \u2013 \u201ezawsze\u0107 trwalszy owoc dowcipu ni\u017c si\u0142y\u201d.<\/p>\n

A gdyby jednak pozosta\u0107 w kr\u0119gu militarnym, to okazja nam si\u0119 w tym roku sama podaje \u2013 9 pa\u017adziernika, zawarcie traktatu z Osmanami, zwyci\u0119sko ko\u0144cz\u0105cego obron\u0119 Chocimia w 1621 r.<\/p>\n

Co mo\u017cemy tu \u015bwi\u0119towa\u0107?<\/strong><\/p>\n

Nie tylko powstrzymanie turecko-tatarskiej nawa\u0142y, ale fakt, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to wsp\u00f3lnymi si\u0142ami Polak\u00f3w, Litwin\u00f3w i Kozak\u00f3w, kt\u00f3rych mo\u017cna uzna\u0107 za reprezentant\u00f3w dzisiejszych Ukrai\u0144c\u00f3w. By\u0142 to w naszych dziejach rzadki przyk\u0142ad zgodnej wsp\u00f3\u0142pracy trzech g\u0142\u00f3wnych narod\u00f3w Rzeczypospolitej, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105c razem pokaza\u0142y prawdziw\u0105 si\u0142\u0119 wielkiego pa\u0144stwa.<\/p>\n

Rozmawia\u0142a Katarzyna Dominiak<\/p>\n

\"IMG<\/p>\n

Dr hab. Dariusz Milewski, prof. ucz. z \u00a0Katedry Historii Nowo\u017cytnej Instytutu Historii UKSW. Zajmuje si\u0119 histori\u0105 wojskowo\u015bci staropolskiej i kontaktami Rzeczypospolitej z Kozaczyzn\u0105, Osmanami i ich europejskimi lennikami.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: uksw.edu.pl<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O pozytywach, ale te\u017c negatywach Konstytucji 3 maja, w przeddzie\u0144 230. rocznicy jej uchwalenia m\u00f3wi dr hab. Dariusz Milewski, prof. ucz. z Wydzia\u0142u Nauk Historycznych UKSW. Niebawem minie 230. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja, kt\u00f3ra jest wa\u017cnym symbolem narodowym i elementem pami\u0119ci zbiorowej. Po II wojnie \u015bwiatowej, w PRL \u015bwi\u0119to ustanowienia Konstytucji 3 maja zosta\u0142o […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2711,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-3584","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-aycia-uczelni"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3584"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5378,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3584\/revisions\/5378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radio.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}